Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen

De Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (WKB) & Document Management

Alles over de WKB, hoe zit het precies?

Alles wat bouwbedrijven moeten weten over de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (WKB)

De nieuwe Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (WKB) is uitgesteld. De wet zou in januari 2020 van kracht gaan, maar dat gaat niet door. De nieuwe inwerkingtredingsdatum wordt vóór de zomer van 2020 bekend gemaakt. Naar verluid gaat de WKB tegelijk van kracht met de Omgevingswet, waarvan de definitieve datum ook nog niet bekend is.

De wet heeft gevolgen voor iedereen die in de bouw werkt: opdrachtgevers, opdrachtnemers en toezichthouders. Het doel? De bouwkwaliteit verbeteren. Aantoonbaar, dus bouwbedrijven moeten kunnen aantonen dat het bouwwerk voldoet aan de afspraken en regelgeving. En dat heeft het nodige te betekenen voor de wijze waarop informatie gedocumenteerd wordt…

In dit artikel lees je:

  • wat de belangrijkste veranderingen onder de WKB zijn
  • waarom de WKB nodig is en wat de risico’s zijn als de wet niet nageleefd wordt
  • alles over het verplichte bouwdossier; wie welke informatieplicht heeft, wat in het bouwdossier  moet worden opgenomen en hoe het bouwdossier tot stand komt;
  • hoe je de vastlegging van informatie organiseert en hoe document management je daarbij kan helpen

Kortom: Alle informatie die je nodig hebt om je voor te bereiden op de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen.

De belangrijkste veranderingen onder de WKB

De Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen, de naam zegt het al: kwaliteitsborging betekent dat bouwwerken moeten voldoen aan bepaalde kwaliteitsnormen, zoals o.a. de voorschriften van het bouwbesluit. Op papier én in de praktijk. Aan het bouwbesluit verandert niets, maar wel aan het toezicht hierop én de aansprakelijkheid van de aannemer. Hoe dat precies zit, lees je hier:

1. Toezicht op de bouwkwaliteit

In de huidige situatie is het nog zo dat vooral de papieren bouwplannen worden getoetst, meestal door de gemeente. Dat gaat veranderen, want onder de WKB dragen partijen in de bouw zelf zorg voor het voldoen aan de voorschriften. Het is verplicht dit te laten controleren door een private kwaliteitsborger. De nadruk ligt hierbij op het eindresultaat, met andere woorden: is er volgens plan/afspraak gebouwd?

2. Verruimde aansprakelijkheid aannemer

Nu is het zo dat de aannemer na oplevering niet meer aansprakelijk is, tenzij er sprake is van verborgen gebreken die de aannemer toe te rekenen zijn. Dat gaat veranderen, want in de toekomst verruimt de WKB aansprakelijkheid. Vanaf 2021 is het zo dat de aannemer ook na oplevering aansprakelijk kan worden gesteld voor fouten of gebreken, tenzij het gaat om verborgen gebreken die de aannemer niet toe.

Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen: het proces

Waarom is de WKB nodig?

Meer kwaliteit, minder fouten. Dat is de belangrijkste doelstelling van de wet kwaliteitsborging. En de bedoeling is dit te realiseren door het toezicht te verscherpen en de aansprakelijkheid te verruimen. De WKB versterkt de positie van de opdrachtgever. Het is namelijk aan de opdrachtnemer, de bouwer, om aan te tonen dat het bouwwerk is gerealiseerd volgens de regelgeving. Bouwbedrijven moeten bouwprojecten dus goed (gaan) documenteren.

Wie heeft welke informatieplicht?

De nieuwe wetgeving verplicht alle betrokkenen om aantoonbaar kwaliteit te leveren, in de vorm van verplichte bouwdossiers bij oplevering. Wat betekent dit in de praktijk voor bouwbedrijven? Wat houdt een bouwdossier in en wie heeft welke informatieplicht?

Informatieplicht bouwer

De bouwer/hoofdaannemer is verplicht om een kwaliteitsborger in te schakelen (zie ook ‘wat is de rol van kwaliteitsborger’). De aannemer geeft de kwaliteitsborger zo goed mogelijk inzicht in hoe het bouwproject wordt/is gerealiseerd. Dat doet hij door  verschillende documenten te overleggen, zoals het bouwplan, tekeningen, berekeningen, risicobeoordelingen, foto’s etc. Zo bewijst hij dat dit in lijn is met het bouwbesluit. Dat kan hij onmogelijk alleen, want de bouwer werkt met veel partijen samen. Hij beschikt dan ook niet over álle informatie om het bouwdossier op te stellen. Daarom wordt een deel van de informatieplicht verlegd naar derden, zoals architecten, onderaannemers of leveranciers. Zij zijn verantwoordelijk voor een deel van de bewijslast.

De bouwer moet – bij het bouwen van woningen voor particulieren- de opdrachtgever ook schriftelijk informeren over de wijze waarop hij verzekerd is tegen de gevolgen van faillissement en tegen kwaliteitsgebreken. Er moet minimaal worden gemeld: de omvang, dekkingsgraad, looptijd en som van de verzekering of financiële zekerheid. Een verzekering is niet verplicht, dus deze informatie kan ook bestaan uit de mededeling dat er geen verzekering is.

Informatieplicht architect

De architect (/adviseur) levert de nodige inhoudelijke kennis om er voor te zorgen dat het eindresultaat conform het Bouwbesluit 2012 gebouwd is. Uit zijn dossier moet blijken dat daaraan wordt voldaan.

Informatieplicht onderaannemers/leveranciers

Onderaannemers en leveranciers werken en leveren producten die aantoonbaar voldoen aan de gestelde eisen. Zij moeten hierop garanties kunnen verstrekken . Voor de (onder)aannemer geldt dat gebreken die voor de oplevering ontdekt zijn, gedocumenteerd moeten worden. Dit kun je doen door bijvoorbeeld op het opleveringsformulier ook de goedgekeurde onderdelen op te nemen. Na de oplevering kun je alleen vrijgesteld worden van aansprakelijkheid als het gebrek niet toerekenbaar is.

De optelsom van deze informatie wordt door de bouwer aangeleverd bij de opdrachtgever. De opdrachtgever wisselt dit uit met het bevoegd gezag (de gemeente) en de kwaliteitsborger. Dat proces ziet er zo uit:

WKB Informatie in het bouwproces
Overzicht partijen in het bouwproces (Bron: Kamerstuk 34453)

Wat is de rol van de kwaliteitsborger?

De kwaliteitsborger is een persoon/organisatie die, op basis van een daartoe door de overheid erkend kwaliteitsborgingsinstrument, gecertificeerd is om die verklaringen af te geven. De erkenning van deze instrumenten geschiedt door een nieuw op te richten Toelatingsorganisatie (TO), een Zelfstandig Bestuurs Orgaan (ZBO). Daarmee heeft de Toelatingsorganisatie dezelfde status als bijvoorbeeld de Raad voor Accreditatie.

De kwaliteitsborger moet op basis van het bouwplan een risico-inventarisatie maken en een kwaliteitsborgingsplan opstellen. In de regel zal hij dus ook toezicht tijdens de bouw houden op de kritieke momenten. Anders kan hij immers geen onderbouwde verklaring aangeven.

De kwaliteitsborger mag niet betrokken zijn bij het ontwerp, de ontwikkeling, de bouw van het gebouw. Hij moet onafhankelijk werken conform de vereisten in de NEN-EN-ISO 17020 (Inspectiecertificatie). Een bouwer of architect kan dus geen kwaliteitsborger voor het eigen werk zijn.

Wie controleert naleving van de wet?

De kwaliteitsborger beoordeelt de kwaliteit aan de hand van vastgestelde beoordelingsnormen, het  ‘instrument voor kwaliteitsborging’. Hoewel de bouwer verantwoordelijk is voor het documenteren van deze controles gedurende de uitvoering, is het aan de kwaliteitsborger om de gemeente te informeren zijn eindoordeel.

Pas bij een positieve verklaring dat het gebouw aan alle wettelijke eisen voldoet verleent de gemeente een ingebruikname vergunning. Mocht de beoordeling niet goed zijn, heeft de gemeente de plicht om te gaan handhaven. Indien een kwaliteitsborger de Verklaring niet afgeeft, dan mag het gebouw niet in gebruik worden genomen en gaat de gemeente per direct over tot handhaving.

Er wordt een zogenoemd Opleverdossier en de Verklaring overgedragen aan de gemeente. Over wat exact in dit Opleverdossier moet worden opgenomen, wordt nog beslist.

Wat is het risico als je de WKB niet naleeft?

Wie niet aan kan tonen dat de vereiste kwaliteit is geleverd, komt niet in aanmerking voor een in gebruik name vergunning. De gemeente blijft de (eind)verantwoordelijke (en handhavende) partij en als een bouwwerk niet aan de regels lijkt te voldoen, kan de gemeente besluiten in te grijpen.

Werk aan de winkel dus! Hoewel de wetgeving gefaseerd van kracht gaat en 2021 nog ver weg lijkt, vraagt de WKB om een efficiënte informatiehuishouding en is de realiteit dat menig bouwbedrijf nog genoeg te doen heeft om zijn digitale processen te stroomlijnen en WKB-proof te worden.

Video Samenvatting

De volgende video is gemaakt in 2017 en geeft een goed beeld van wat de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen betekent, met name voor de aannemer. De video duurt 7 minuten.

Alles over het verplichte bouwdossier/ consumentendossier

De nieuwe wetgeving verplicht alle betrokkenen om aantoonbaar kwaliteit te leveren, in de vorm van verplichte bouwdossiers bij oplevering. Wie is verantwoordelijk voor het bouwdossier, ook wel consumentendossier genoemd? En welke informatie staat hierin en wat gebeurt er vervolgens met die informatie?

Aansprakelijkheid

De wet gaat vooral het nodige veranderen voor aannemend Nederland. Waar het eerst nog zo was dat de aannemer na oplevering niet meer aansprakelijk is (tenzij het om een toerekenbaar verborgen gebrek gaat), is het onder de WKB omgekeerd: de aannemer blijft na oplevering wel aansprakelijk voor gebreken en fouten (tenzij die niet aan hem zijn toe te rekenen).

De WKB versterkt de positie van de opdrachtgever, het doet er voor hen immers niet meer toe of gebreken en bouwfouten worden ontdekt tijdens de oplevering. Het is aan de aannemer dat te bewijzen, voor hem wordt het oplevermoment des te belangrijker.

Wie maakt het bouwdossier?

Formeel vereist de wetgeving dat de kwaliteitsborger het bouwdossier maakt, echter is het de

hoofdaannemer voor wie goede bewijslast cruciaal is om het bouwwerk op te kunnen leveren. Bouwbedrijven moeten daarom bouwprojecten goed (gaan) documenteren, om de kwaliteitsborger en opdrachtgever er van te overtuigen dat het bouwwerk conform regelgeving gerealiseerd is en om de aansprakelijkheid te borgen.

Wat voor informatie bevat het bouwdossier?

Kort gezegd bevat het bouwdossier alle gegevens en stukken die de opdrachtgever volledig inzicht geven in de nakoming van de aannemingsovereenkomst. Hieronder vind je per fase van het bouwproject voorbeelden van documentatie die thuishoren in een bouwdossier.

Documentatie voor het bouwproject

Voorbeelden van documentatie die je voor aanvang van het bouwproject verzamelt:

  • Goedgekeurde tekeningen en berekeningen van de constructeur, om aan te tonen dat de constructie van je bouwwerk veilig is.
  • Berekeningen als gevolg van de voorschriften uit het bouwbesluit, zoals o.a. de juiste maatvoeringen, juiste isolatiewaarde, maximale geluidsniveaus etc.
  • De aannemersovereenkomst en de algemene voorwaarden

Documentatie tijdens het bouwproject

Voorbeelden van documentatie die je tijdens de uitvoering van het bouwproject verzamelt:

  • Foto’s, bijvoorbeeld om de maatvoeringen te onderbouwen
  • Beschrijving van toegepaste materialen en installaties
  • Beschrijving van de gebruiksfuncties van het bouwwerk
  • Informatie van gecertificeerde onderaannemers
  • Kwaliteitscontroles / prestatierapporten, bijvoorbeeld om aan te tonen dat de constructie veilig is, de geluidsniveaus kloppen, isolatiewaardes goed zijn etc etc.

Documentatie bij oplevering van het project

Bij de oplevering is het voor de bouwer van belang om te bewijzen dat de opdrachtgever op de hoogte is van eventuele bouwfouten of gebreken. En dat is niet altijd eenvoudig: hoe ga je als bouwer bewijzen dat de opdrachtgever bijvoorbeeld schade gezien heeft, denk aan beschadigde kozijnen? Het documenteren van de oplevering is daarom belangrijker dan ooit.

Voorbeelden van documentatie die je bij oplevering van het bouwproject verzamelt:

  • foto’s / video’s van eventuele gebreken die al tijdens de oplevering bij de opdrachtgever bekend/gemeld zijn;
  • een lijst waarop niet alleen de opleverpunten worden vermeld, maar ook de goedgekeurde onderdelen.

Overigens staat de WKB toe dat de aannemer en opdrachtgever in de overeenkomst bepalen dat de verruimde aansprakelijkheid niet van toepassing is. Met uitzondering van consumenten, daarop blijft de regelgeving gewoon van toepassing.

Hoe komt het bouwdossier tot stand?

Alle informatie die je voor, tijdens en na het bouwproject verzamelt, is samen input voor het bouwdossier. Het bouwdossier is een hulpmiddel om de kwaliteit zichtbaar te maken. De wetgever vereist dat de kwaliteitsborger dit dossier maakt, de input voor het bouwdossier wordt echter geleverd door de hoofdaannemer, de bouwer.

In samenwerking met de partijen met wie hij samenwerkt, hij beschikt immers niet zélf over alle informatie om het bouwdossier op te stellen. Als bouwer doe je er daarom verstandig aan een deel van de informatieplicht te verleggen naar bijvoorbeeld je onderaannemers en leveranciers. Maak hen verantwoordelijk voor een deel van de bewijslast, namelijk door hen na de werkzaamheden (schriftelijk) te laten verklaren dat het werk gecontroleerd én goed uitgevoerd is. Zorg dat deze informatie – en daarmee kwaliteit- een vast onderdeel van je bedrijfsproces is.

Wanneer wordt het bouwdossier overhandigd? En aan wie?

Als het bouwwerk gerealiseerd is, levert de aannemer het werk op en overhandigt een reeks schriftelijke documenten aan de opdrachtgever. Dit wordt ook wel het bouwdossier of opleverdossier genoemd. De kwaliteitsborger controleert of het bouwdossier correct is opgeleverd en overeenkomt met hetgeen is gebouwd. Tegelijkertijd ontvangt de opdrachtgever een prestatieverklaring van de kwaliteitsborger, waarin is vastgesteld dat het bouwwerk voldoet aan alle voorschriften.  Het bouwdossier en de prestatieverklaring worden als digitaal dossier aangeboden aan de gemeente, die het bouwwerk bij akkoord vrijgeeft voor ingebruikname.

De Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen en document management: hoe organiseer je de vastlegging voor het bouwdossier?

De Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen heeft het nodige te betekenen voor de wijze waarop bouwbedrijven informatie over hun projecten documenteren. Hoe zorgvuldiger je documenteert, hoe beter je kunt aantonen (bewijzen) dat je voldoet aan alle wet- en regelgeving. Hoe beperk je de administratieve last en organiseer je je informatiestromen efficiënt?

Het verplichte bouwdossier: hoe organiseer je de vastlegging?

Bij veel bouwbedrijven maakt vastlegging al in meer of mindere mate onderdeel uit van het reguliere bedrijfsproces. De vraag is echter hoe de informatie gedocumenteerd wordt, zodat je het op een later moment eenvoudig kunt inzien en overzichtelijk kunt presenteren. Dat is waar een document management systeem (DMS) om de hoek komt kijken.

Wat is document management?

Bij ieder bouwproject ontstaan documenten, vanaf de inschrijving en het ontwerp tot aan de calculatie en realisatie. Om aan te kunnen tonen dat er gebouwd is volgens alle wet- en regelgeving, is het van belang deze informatie goed te documenteren zodat je eenvoudig een bouwdossier kunt samenstellen. En ook makkelijk moet kunnen delen met externen, op een veilige manier. Een document management systeem ondersteunt dit. Hoe, dat lees je hieronder.

WKB en Document management

Efficiënte vastlegging voor het bouwdossier met document management

Alle informatie op het juiste moment bij de juiste persoon beschikbaar. Altijd en overal. Dat is waar document management om draait: het efficiënt inrichten, beheren, digitaliseren, structureren en stroomlijnen van alle (digitale) documenten en informatie in de organisatie.

Hoe een DMS je helpt je voor te bereiden op de WKB

Een document management systeem helpt je:

  1. Informatie snel terug te vinden of samen te stellen, of het nu gaat om een compleet projectdossier, een specifieke e-mail, werktekening, video of calculatie, door middel van de metadata in het DMS heb je je opgeslagen documenten in no-time bij de hand.
  2. Informatie veilig te delen met collega’s óf partners. Iedereen die toegang heeft tot de informatie kan deze zien, lezen en/of bewerken. Intern en extern. Elk bestand is maar één keer aanwezig. Daardoor zijn wijzigingen direct beschikbaar en raadpleeg je altijd het juiste exemplaar. 24/7, op elk moment, vanaf elk device en elke locatie.
  3. Werkstromen te organiseren. Zo kun je taken, acties en tijdlijnen vaststellen en automatiseren. Neem bijvoorbeeld het goedkeuren van documenten: dit kan volledig geautomatiseerd worden aangeboden bij bijvoorbeeld de kwaliteitsborger.
  4. Informatie kunt ontsluiten in andere bouw-specifieke applicaties, dankzij een koppeling. Zo sluit je de informatiestromen naadloos aan op bestaande werkprocessen in bijvoorbeeld EDControls, Relatics, Solidbricks, homeDNA en 4PS en voorkom je dubbel werk doordat je meerdere systemen moet zien te onderhouden.

Wet kwaliteitsborging uitgesteld

De nieuwe Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (WKB) is uitgesteld. De wet zou in januari 2020 van kracht gaan, maar dat gaat niet door. De nieuwe inwerkingtredingsdatum wordt vóór de zomer van 2020 bekend gemaakt. Naar verluid gaat de WKB tegelijk van kracht met de Omgevingswet, waarvan de definitieve datum ook nog niet bekend is. Lees verder in het artikel ‘Wet Kwaliteitsborging uitgesteld

Bronnen

  • https://www.stichtingibk.nl/faq/
  • https://www.cobouw.nl/bouwbreed/nieuws/2019/09/hoe-de-wet-kwaliteitsborging-wkb-voor-het-bouwen-uw-bouwwereld-verandert-101275347
  • https://www.bvd-advocaten.nl/blogs/wet-kwaliteitsborging-aangenomen-wat-brengt-het-de-aannemer
  • https://www.bkplus.nl/themasessie-4-gebouwdossier/
  • https://privacy.vakmedianet.nl/omgevingindepraktijk/?ref=https%3A%2F%2Fwww.omgevingindepraktijk.nl%2Fdossiers%2Fkwaliteitsborging
  • https://www.tenholternoordam.nl/kennisdelen/blog/de-wet-kwaliteitsboring-voor-het-bouwen-hij-komt-er-dan-toch/
  • https://www.bouwendnederland.nl/wet-kwaliteitsborging/veelgestelde-vragen/algemene-vragen
  • https://www.stichtingibk.nl/veelgestelde-vragen/wat-kan-ik-als-bouwbedrijf-doen-om-mij-zo-goed-mogelijk-voor-te-bereiden-op-de-nieuwe-we

Deel dit blog

Wil je meer weten over de WKB en weten wat je moet doen om je voor te bereiden

Maak je documentenstroom efficiënter en bereid je voor op de nieuwe wetgeving. Hoe zorgvuldiger je documenteert, hoe beter je kunt aantonen (bewijzen) dat je voldoet aan alle kwaliteitsvereisten.

Download nu de whitepaper  ‘Breng orde aan in de informatiestromen’ en lees hoe DigiOffice je daarbij kan helpen.

Gerelateerde blogs

Document management: schep orde in de chaos

Document management: schep orde in de chaos

Het is ons allemaal wel eens overkomen: een cruciaal document dat zoek is geraakt, op een cruciaal tijdstip. Hoe ontstaat dit, en…hoe voorkom je dit in de toekomst? Lees hier wat document management bijdraagt.

Lees meer

Contact opnemen met DigiOffice

Heb je een vraag of wil je een adviseur spreken?
Laat dan hieronder een bericht achter of bel naar 0348 – 46 55 00